Wat is LaTeX?

Deze pagina is met AI uit het Duits vertaald. Ze is niet door een moedertaalspreker gecontroleerd. Originele pagina in het Duits

LaTeX zet teksten met commando's in plaats van muisklikken: jij schrijft gewone tekst, een programma maakt er een pdf in boekkwaliteit van. Hier ontdek je waar LaTeX vandaan komt, hoe het werkt en waarom het zich juist voor een Facharbeit loont – ondanks een steile leercurve.

📄 Werkblad openen (PDF, in het Duits)

De video

Deze video heeft geen programma nodig. Het is de opening van de serie; vanaf deel 1 werk je in TeXstudio.

Ondertitels zijn er in tien talen. Je kiest ze in de video, rechtsonder.

Het belangrijkste

In 1977 kreeg de informaticus Donald Knuth de proefdrukken voor de nieuwe uitgave van zijn leerboek en was hij ontevreden over de zetting van de formules. Hij schreef een eigen zetprogramma: TeX. Er waren een paar maanden gepland, het werden meer dan tien jaar. Begin jaren tachtig bouwde Leslie Lamport daarop LaTeX: kant-en-klare bouwstenen voor koppen, opgaven en formules.

Geen WYSIWYG

In een tekstverwerker zie je tijdens het schrijven het voltooide blad („What you see is what you get”). In LaTeX schrijf je tekst met commando's, bijvoorbeeld \section{…} voor een kop; de compiler maakt er de pdf van. Jij zorgt voor inhoud en structuur, LaTeX voor het uiterlijk.

Links de brontekst, rechts de gecompileerde pdf.

LaTeX is gratis, open source en draait onder Linux, Windows en macOS, zelfs op de tablet. Het bestand is gewone tekst: elke computer maakt er dezelfde pdf van. In het begin ben je trager dan met een tekstverwerker – maar daarna ontstaan nummers, verwijzingen, opgaven en formules vanzelf. Generatieve AI helpt bij het leren van de schrijfwijze en bij foutmeldingen; controleer haar voorstellen echter altijd door te compileren.

Uit de praktijk: brontekst en voltooid werkblad. Een sjabloon bepaalt het uiterlijk.

Het werkblad

Hier zie je het werkblad bij de video (in het Duits). De oefenbestanden download je hierboven en je werkt in je eigen editor. De hints staan ondersteboven – draai het blad pas om als je zelf niet verder komt. Je kunt het ook als pdf openen.

📄 Werkblad openen (PDF, in het Duits)

Antwoorden van het werkblad tonen

Probeer het zelf

Opgave

Wat is het verschil tussen een tekstverwerker en LaTeX – en wat betekent „compileren”?

Antwoord tonen

In de tekstverwerker maak je direct het zichtbare blad op. In LaTeX schrijf je tekst met commando's die de structuur beschrijven. Compileren betekent: een programma (de compiler) leest dit bestand en maakt er de voltooide pdf van.

Verder leren met een taalmodel

Leg me als bovenbouwleerling in vijf korte punten uit hoe LaTeX werkt en wanneer het zich ten opzichte van een tekstverwerker loont. Stel me daarna drie vragen om te kijken of ik het begrepen heb, en wacht telkens op mijn antwoord.

Zo is het ontstaan: het idee en de keuze van de onderwerpen zijn van mij. Draaiboek, voorbeeldwerkstuk, opdrachten en deze pagina zijn door een taalmodel (LLM) ontworpen volgens mijn aanwijzingen. De schermopnamen heeft een script automatisch gemaakt in TeXstudio onder Linux, dat na elke stap de voltooide pdf controleerde: kloppen marges, lettertype, nummers en verwijzingen, zijn er waarschuwingen? De stem is gemaakt met Qwen3-TTS, naar het voorbeeld van mijn eigen stem.

Het voorbeeldwerkstuk over de draadslinger is verzonnen, net als de persoon „Alex Beispiel” en de twee bronnen in de literatuurlijst.

De video's, werkbladen, oefenbestanden, teksten en prompts van deze serie vallen onder de licentie CC BY 4.0: je mag ze gebruiken, aanpassen en doorgeven als je de bron noemt.